ШІЛДЕ ҚАҚҚАН /Тәрбие дәстүрі

Шілде қаққан (ырым).  Қазақта   «әр  бала туған сайын   анасының  бір тісін ала түседі»  деген  шындыққа   сай келетін  қағида бар. Анығында    жас босанған   әйелдердің  тісі түсіп  қалатыны бар. Мұны  «шілде қаққан» дейді. Бұл  жас ананың өз күтіміне де,   денсаулығына  да байланысты  болады. Ырым бойынша  жас босанған келіншекке  итке «кет» демейді. Онда тісі  түсіп  қалады  дейді  халық [...]

ҰЙҚЫАШАР /тәрбие

Тыштырма (салт).  Сәбиді  бесікке  салар  кезде  бесіктің  түбегі  тұратын  тесіктен  құрт, ірімшік,  тәттілер өткізіп «тышты, тышты» деп ырым  жасайды және  оны   «тыштырма» деп атайды.  «Тыштырманы»  әйелдер   ырымдап   бөлісіп   алып,  бала –шағаларына  үлестіріп  береді. 

ТЫШТЫРМА / Тәрбие

Тыштырма (салт).  Сәбиді  бесікке  салар  кезде  бесіктің  түбегі  тұратын  тесіктен  құрт, ірімшік,  тәттілер өткізіп «тышты, тышты» деп ырым  жасайды және  оны   «тыштырма» деп атайды.  «Тыштырманы»  әйелдер   ырымдап   бөлісіп   алып,  бала –шағаларына  үлестіріп  береді.   

ТЫЙЫМ / Тәрбие

Тыйым (дәстүр, тәрбие). 
«Қызға  қырық  үйден  тыю, ұлға  оытз үйден тыю» (мақал).  Халқымыздың  тәрбиелік  құралдарының күнделікті  қолданылатын  үлгі, өнеге  түрлерінің  бірі – тыйым,  яғни  тыйым  сөздер. Бұл – балалар  мен жастарға   «жирен  жаман әдеттен» дегендей  жаман  істерден  сақтандырып,  жақсылыққа   еліктеу,  бейімдеу  мақсатынан шыққан  таза  халықтық  педагогикалық ұғым.  Міне,  осы  арқылы  олар  әркімді  теріс мінез,  орынсыз [...]

ТҰЛЫМ /Тәрбие

Тұлым қою (ғұрып). – «Сәрсеке! Көңілге  солай  еткен  дұрыс та ғой,  ләкинде шариғатта  балаға  тұлым  қою  дұрыс емес» (М.Дулатов). Баланың  (ұл, қызды) кішкентай  кезінде  шашын  өсірмей  екі  шекесіне  екі  шоқ шаш қояды. Мұны  «тұлым»  деп атайды.  Тұлым  көбінесе  қыз  балаға  қойылады және  ол сәбиге  лайықты  ғұрып.  

ТОБЫҚ ТЫҒУ / Тәрбие

Тобық тығу (дәстүр).
 «Қазақ   дәстүрінде  қыз бен жігіттің  тобық  алысуы  құр   ғана  ойын емес,  мұнда  екі  жастың  өздері  ғана   түсінетін  бір терең  сыр да  бар» (І.Есенберлин).  Бұл  серттесіп  ойнаудың  бір түрі. Мысалы,  жігіт  пен қыз  тобық тығып алтын  сағатқа  немесе  қалы  кілем  беруге  серттеседі.  Бір жылдан  кейін бе,  бес жылдан  кейін  бе тобықты  тығуға  алған   жігіт  [...]